|
اسمشان را گذاشته اند کودکان کار. یعنی هم کودکند، هم کار می کنند. یعنی هم سختی می کشند در خیابان هایی که حالا نام دیگرشان شده است و هم درس می خوانند، درس که نه! می روند سر کلاس های فعالان حقوق کودک و چیزی یاد می گیرند و اسمش را می گذارند: مدرسه، درس، کلاس.
هرروز گزارش های زیادی نوشته می شود و در مورد افزایش تعداد کودکان کار در ایران داد سخن سرداده می شود ولی بر خلاف انتظارهایی که از سوی فعالان حقوق کودک وجود دارد، سازمان ها و وزارت هایی که به ظاهر باید متولی رسیدگی به امور این کودکان باشند، سکوتی معنادار را در پیش گرفته اند.
اما در کنار تمام خبرهایی که هر روز در مورد افزایش تعداد کودکان کار، افزایش آمار کودک آزاری و... منتشر می شود، نباید از کنار مشکلات اجتماعی ای که این کودکان با آن درحال دست و پنجه نرم کردنند، به راحتی گذشت.
کودکان کار، کودکان خیابان، کودکان معتاد
به تازگی خبر تحقیقات تحقیقی منتشر شده است که طبق آن از 87 کودک خیابانى مورد مطالعه که میانگین سنىشان 11 سال بوده است، 1/16 درصد کودکان مورد مطالعه مصرف سیگار و 1/9 درصد کودکان مصرف مواد مخدر داشتهاند.
این تحقیق که در مناطق جنوبی تهارن انجام گرفته است نشان مىدهد که 66 درصد کودکان خیابان به بیمارى عفونتهاى انگلى روده، 10 درصد به عفونتهاى ادراری، 96 درصد به پوسیدگى دندانها و بیمارىهاى لثه و 24 درصد به عفونتهاى پوستى مبتلا بودند. ضمن آنکه افکار خودکشى در 7/5 درصد کودکان به اثبات رسید، 5/10 درصد کودکان دچار افسردگى بوده و 5/10 درصد هم قبلا افسردگى داشتهاند. در مجموع در 4/61 درصد از کودکان، افسردگى گزارش شده است.
نکته قابل توجه در این گزارش وضعیت استفاده از دخانیات و مواد مخدر در میان این کودکان است بطوریکه در این میان2/13 درصد کودکان مبتلا به افسردگی، سیگار و 5/7 درصد آنان مواد مخدر مصرف مىکردهاند. در مجموع 21 درصد از کودکان مورد مطالعه و 15 درصد کودکان مبتلا به افسردگی، مورد سوءاستفاده جنسى قرار گرفتهاند. این در حالی است که طبق آمارهاى جهانی، 25 تا 95درصد از کودکان کار و خیابان به نوعى از مواد روانگردان و اعتیادآور استفاده کردهاند.
مطابق این گزارش حدود ۲۰ درصد کودکان خیابانی به مواد مخدر اعتیاد دارند که از این میان نزدیک به ۱۵ درصدشان معتاد به سیگارند و پنج درصد دیگر به انواع مواد مخدر معتاد هستند. همچنین در این گزارش آمده است که حدود ۴۰ در صد از این کودکان در خانواده هایی زندگی می کنند که دست کم یکی از اعضا به مواد مخدر اعتیاد دارد.
آمار جهانی
طبق آمارهاى جهانی، 25 تا 95درصد از کودکان کار و خیابان به نوعى از مواد روانگردان و اعتیادآور استفاده کردهاند. همچنین عوامل گرایش کودک به مواد نیز بستگى زیادى به سن، جنس و محیط زندگى وى دارد. موسوى چلک مدیر دفتر آسیب دیدگان بهزیستی معتقد است حداقل 10درصد از اینگونه کودکان بهره هوشى بالاى 110 را دارا هستند و به دلیل حضور در خیابان احتمال بیشترى براى مصرف مواد اعتیاد آور دارند.
خسرو صالحى فعال حقوق کودک، در این باره مىگوید: بحث اعتیاد در کودکان کار، چند سالى است که مطرح است و یکسرى از بچهها نیز متاسفانه به دلایل اقتصادی، اجتماعى و... آلوده شدهاند. در بسیارى از موارد در دسترس بودن مواد، افغانی بودن کودکان کار و یک مقدار دسترسى و شرایط را براى اعتیاد بیشتر کرده است.
اما بحث مهمترى که سازمان جهانى نیز روى آن تاکید دارد، اعتیادى است که منجر به ایدز مىشود. صالحى از تعداد پروژههاى بسیارى که در سطح دنیا تعریف شده و هند و برزیل نمونههاى آن هستند، یاد مىکند و مىافزاید: دغدغه جهانى این است که این اعتیاد در حال حاضر منجر به ایدز مىشود و استفاده از سرنگهاى آلوده به پیشرفت این بیمارى کمک مىکند. همچنین در ایران به نسبت آمار جهانى با توجه به شرایط مذهبى و عرفى جامعه، ایدز از طریق ارتباطهاى جنسى کمتر مشاهده مىشود.
به نظر مىرسد آنچه در کودکان کار و خیابان به دلیل مشغله کار و وضعیت اجتماعى و محیطى به افزایش اعتیاد دامن مىزند به نوعى کنجکاوى و شجاعت و نیز منیت کودکانه این گروه از افراد جامعه است. این کودکان به دلیل خصلت ماجراجویى و بىباکى خود بیشتر از دیگران در معرض آسیب و خطر اعتیاد قرار مىگیرند. همچنین دسترسى به انواع مختلف مواد خطرات را براى این کودکان افزایش مىدهد. در این ارتباط صالحى معتقد است: موادى که این کودکان مصرف مىکنند اصولا موادى است که باید سهلالوصول باشد و به دلیل ترس و محیط کار حتى تزریق نیز به نوعى برای این کودکان مشکل است. پس این مواد را هم باید به راحتى به دست آورند و هم به سهولت به مصرف برسانند.
این بچهها عموما از تریاک و مشتقات شروع مىکنند و به مواد دیگر کشیده مىشوند. این فعال حقوق کودک ادامه مىدهد: بچههایى وجود داشتند که معتاد بودند و در بررسىها مشخص مىشد که از انواع مختلف مواد استفاده کردهاند که به دلیل همان کنجکاوى و منیتهاى کودکانه بوده است. ولى به هر حال مشکل اعتیاد بیشتر شده و بعضى از کودکان شیشه و هروئین نیز مصرف مىکنند.
فعالان حقوق کودکان معتقدند برای مقابله با چنین وضعیتی آموزشهاى مستمر و فراگیر در سطح کودکان، خانواده، محیط اجتماعى و مسئولان مربوطه مىتواند در شرایط کنونى مورد توجه قرار گیرد. از نظر آن ها نبود قانون مناسب، نارسایىهاى قانونى و در نهایت اجرا نشدن همان قوانین ناقص نیز، خود جز عواملى است که مىتواند به گسترش اعتیاد در کودکان کار و خیابان شتاب بیشترى بخشد که امید است هرچه زودتر چارهاى براى آن اندیشیده شود.
|
